Koncepcja Osobowości wg. Zygmunta Freuda

 

Zygmunt Freud opisuje osobowość człowieka jako strukturę, która podlega działaniu id, ego i superego. Ego ma za zadanie utrzymywać balans i układać się z czynnikami wypływającymi z id i superego. Popędy znajdujące się w id uaktywniają się i proszą o nasycenie. Z drugiej strony struktura superego tonuje żądania wypływające z id.

Funkcjonowanie id, ego i superego jest źródłem różnego typu lęków, motywujących ego do podjęcia działania. Aby obniżyć lęk, ego uaktywnia mechanizmy obronne.

Freud uważa, że osobowość rozwija się w pięciu etapach; fazie oralnej, fazie analnej, fazie fallicznej, fazie latencji oraz fazie genitalnej. W ramach naturalnego rozwoju człowieka każdy etap usuwa się w cień, by umożliwić zaistnienie kolejnemu etapowi.

W fazie oralnej, która trwa od narodzin, do drugiego roku życia, usta, wargi i język są najważniejszymi częściami ciała, radość sprawiają czynności oralne, takie jak ssanie piersi, ssanie kciuka, następnie gryzienie i połykanie. Faza analna trwa od drugiego roku życia do trzeciego roku życia. Przyjemność w tej fazie sprawia wydalanie. W tym etapie ważne jest, aby dziecko nauczyło się kontrolować swoje potrzeby i umieć wypróżniać się w momencie, kiedy jest taka możliwość. Faza falliczna rozpoczyna się w wieku trzech lat i trwa do wieku sześciu lat. Źródło przyjemności  w tym etapie przenosi się na penisa lub łechtaczkę. W wieku od szóstego do dwunastego roku życia seksualność usuwa się w cień, w fazę latencji, aby z nową energią pojawić się w fazie genitalnej, której towarzyszy dojrzewanie płciowe.

Freud sądził, że zbyt duże nasycanie popędu jak i brak zaspokajania może doprowadzić do utrwalenia energii libido na określonej fazie. A taka sytuacja może mieć wpływ na cały dalszy rozwój człowieka. Przykładowo, zbyt duże zaspokajanie potrzeb dziecka w fazie oralnej może doprowadzić do ukształtowania się osoby stale pogodnej, zbyt pewnej siebie oraz niedojrzałej emocjonalnie. Zbyt duże wycofanie zaspokajania potrzeb w tej fazie może doprowadzić do ukształtowania się cech nadmiernej zależności oraz zbyt dużej ufności. W fazie analnej dzieci nabywają umiejętności niezależnego funkcjonowania oraz kontroli. Następuje coraz większy rozwój umiejętności poznawczych. Dzieci mogą spełniać pragnienia rodziców, lub ich rozczarowywać. W tej fazie może dojść do ukształtowania się różnych postaw wobec autorytetów. Mogą ukształtować się takie cechy jak podejrzliwość, zarozumiałość, ogromna ambicja, upór oraz skromność czy trzymanie się praw i reguł społecznych.

W miarę rozwoju podejść psychodynamicznych powstała koncepcja relacji z obiektem. Aktualna teoria relacji z obiektem odnosi się do tego, że osobowość człowieka kształtuje się w kontekście związku dziecka z opiekunem. Świat zewnętrzny jest poznawany dzięki wewnętrznym reprezentacjom psychicznym. Kształtują się one w dzieciństwie, za pomocą różnych sytuacji w związkach z rodzicami i innymi osobami. Relacje z obiektem są podstawą do tworzenia kontaktów, głównie mają formę nieświadomych konstrukcji psychicznych budujących doświadczenie.

 

Tekst powstał na podstawie :

Davis, R. i Millon, T. (2005). Zaburzenia osobowości: współczesne koncepcje oraz ich źródła w ujęciach klasycznych. W : R. Davis i T. Millon (red.), Zaburzenia osobowości we współczesnym świecie. (str. 15- 49). Warszawa. Instytut Psychologii Zdrowia. Polskie Towarzystwo Psychologiczne.

Opublikowane zdjęcie pochodzi z witryny internetowej www.pixabay.com